- Czymkolwiek to jest, lękam się Danajów nawet gdy przynoszą dary – miał powiedzieć Laokoon, mądry kapłan Apollina na widok pozostawionego u bram Troi wielkiego, drewnianego konia. Zmarło mu się zresztą przez tą przenikliwość dość szybko i nieprzyjemnie.

- Teczki powinny być publicznie dostępne dla wszystkich, ze wszystkimi strasznymi konsekwencjami tego pociągnięcia – pisze Adam Michnik w jutrzejszej “Gazecie Wyborczej”.

- Czymkolwiek to jest, nie wierzę w szczerość jego intencji – pomyślałem czytając zajawkę komentarza z jutrzejszej Gazety.

Środowisko Gazety Wyborczej walczyło dotychczas z lustracją dość konsekwentnie, co nie znaczy, że trzymało się jednorodnej linii. Michnik i Wyborcza byli przeciwko każdej próbie rozszerzenia czy usprawnienia lustracji, często jednak zmieniali zdanie co do szczegółów cofając się na z góry upatrzone pozycje. Zmiana zdania dotyczyła chociażby osoby Leona Kieresa czy też istnienia sądów lustracyjnych. Z czym jednak mamy do czynienia teraz? Istnieje kilka teorii.

1. Przeczucie nieubłagalności zmian. W sytuacji w której otwarcia archiwów nie można już zatrzymać należy przyłączyć się do rwącego nurtu. Gdy na wierzch zaczną wypływać straszliwe informacje zawsze będzie można powiedzieć – “ok, ale myśmy przecież tych ludzi nie bronili, myśmy byli przeciwni złej lustracji, ale gdy przyszło co do czego, to pierwsi wystąpiliśmy z inicjatywą otwarcia archiwów”. Nie należy tu zapominać o fakcie, że odtajnianie tak ogromnej ilości materiałów musi być chaotyczne. A pozbawienie lustracji filtra obyczajowego sprawi, że na wierzch wyjdzie ogromna masa tanich sensacji, być może uderzających głównie w prawicę, sensacji, które odwrócą uwagę opinii publicznej od sedna problemu. Na każdego agenta w salonie odpowiedzieć będzie można dwom księżmi z kochankami i jednym homoseksualistą.

2. Przeczucie blefu. Kaczyńscy dali nam już kilkakrotnie do zrozumienia, że w stosunku do swoich ludzi skłonni są być dość tolerancyjni. Zachowania, które u konkurencji nazwaliby zbrodniami w PiSie były jedynie “kłopotliwą przeszłością”. Ponadto pragmatyka władzy nakazuje utrzymywanie maksymalnej ilości haków. Czyżby więc Adam Michnik przeczuwał, iż radykalizm Kaczyńskich się wypalił a oni sami w sprawie lustracji wyraźnie blefują i nie zamierzają puścić wszystkiego na żywioł? Słuchając wypowiedzi premiera na temat lustracji w Kościele można dojść do takiego właśnie wniosku. Kaczyńscy blefują, a Michnik mówi “sprawdzam”. Doprawdy porażka w tej rozgrywce może kosztować braci bliźniaków władzę.

Bez względu na to jaka motywacja doprowadziła do zmiany stanowiska Adama Michnika (a wraz z nim dziennikarzy Gazety Wyborczej – vide: Mikołaj Lizut) warto zapamiętać sobie prorocze słowa Laokoona. Quidquid id est, timeo Danaos et dona ferentes.