Krwawy Ludwik odchodzi, zapewne nie w takim stylu jakiego by sobie życzył pomyślałem więc, że warto zadedykować mu jedna notkę. A jest okazja, bo wymyśliłem właśnie definicję terminu wykształciuch. Definicja niepoprawna, bo z błędem idem per idem, ale kto by się takich szczegółów czepiał. A zatem:

Wykształciuch – osoba nie rozumiejąca znaczenia słowa “wykształciuch”.

Przedwczoraj, we wpisie na moim blogu poruszyłem sprawę rzekomej współpracy Pana Cogito, Zbigniewa Herberta ze Służbą Bezpieczeństwa. Choć w sytuacji, gdy oskrażenie rzucane jest pod adresem osoby szczególnie nam bliskiej, co do której uczciwości jesteśmy przekonani trudno jest zachować obiektywizm postanowiłem powstrzymać się z wydawniem kategorycznych ocen do momentu, gdy zapoznam się z argumentami pana Jakuba Urbańskiego z Wprost.

Artykuł przeczytałem i muszę przyznać, że nawet przy dużej dawce niechęci wobec poety ciężko by było nie zauważyć jak bardzo jest ten tekst kuriozalny.

Przede wszystkim Urbański nie pokazuje żadnych dowodów w sprawie. Owszem, sporo pisze o tym, dlaczego Herbert mógł być cennym informatorem, ba poświęca nawet (zupełnie bez związku z tematem) długi akapit inwigilacji Miłosza. Autor ocenia też informacje podawane przez Herberta jako niezwkle cenne dla SB. Ale zaraz, to co w końcu Herbert mówił? Tego już się z tekstu raczej nie dowiemy.

Redaktor Urbański zaczyna od wspomnienia, iż Zbigniew Herbert i Stefan Kisielewski mieli opinię niezłomnych, którzy nigdy się nie ześwinili. A jednak – informuje nas autor – nie do końca. Wprawdzie Urbański przyznaje, że Herbert nie podpisał żadnego zobowiązania do współpracy, czy raportu, szybko jednak wytacza potężne armaty. Otóż Herbert chcąc uzyskać paszport musiał rozmawiać z SB. I czegóż on tam nie powiedział… Miał ponoć stwierdzić, że Giedroyc jest “człowiekiem zamkniętym, typem samotnika o drewnianej twarzy”, Marek Hłasko “mitomanem”, a Peter Raina “fantastą”. Straszne rzeczy…
Autor wspomina też, że wprawdzie informacje na temat środowisk emigracyjnych jakie podawał Herbert były dośc powszechnie znane, a on sam “złamał podstawową zasadę agentury, iż nie należy nikomu mówić o kontaktach z bezpieką” rozpowiadając o swoich rozmowach na lewo i prawo (m.in. w listach do Miłosza). Wszystko to jednak tylko po to, by obronić się przed werbunkiem… Zaraz, zaraz, to on w końcu był cennym współpracownikiem SB, czy dopiero planowano go pozyskać?

Kompletnie absurdalne w świetle tezy są kolejne argumenty podawane przez Urbańskiego. Oto “współpracownik” Herbert dokonuje trwającej kilka godzin analizy “Doliny Issy” Miłosza. Więcej – mówi też oficerowi SB o sytuacji w RFN… Zastanawiające jest, że poproszony w końcu o zebranie informacji na jakiś temat (konkretnie działalności ośrodków syjonistycznych) poeta odmawia.

W całym artykule naprawdę niepokojąca jest jedna tylko informacja. Herbert ma według niej stwierdzić, iż jego dobry znajomy Tadeusz Nowakowski byłby dobrym informatorem. wielka szkoda, że autor nie zacytował w tym przypadku tekstu źródłowego.

Wszystko to bardoz dziwne. Swoimi hipotezami (wysadzenie lustracji) dzieliłem się już w poprzedniej notce. Jeśli rzeczywiście Zbigniew Herbert w swych kontaktach z SB się zagalopował, to należałoby to ujawnić. Tylko, do diaska, ten artykuł tego nie robi.

Cóż, liczę, że Wprost opublikuje polemiki, jakie zapowiadają inne osoby, które widziały dokumenty dotyczące Herberta.

W jutrzejszym wydaniu Wprost znaleźć ma się artykuł demaskujący największego polskiego poetę, Zbigniewa Herberta jako tajnego współpracownika Służby Bezpieczeństwa.

Czy Zbigniew Herbert był tajnym współpracownikiem SB?

Jeśli tak, to był TW cokolwiek nietypowym, informującym wszystkich dookoła o częstotliwości i przebiegu swoich spotkań z SB (były one konieczne ze względu na wyjazdy zagraniczne). Najwyraźniej był też współpracownikiem szczególnym pod jeszcze jednym względem – nie podpisał bowiem zobowiązania do współpracy. Słowem był takim TW, który wygląda na wszystko, tylko nie TW… Taki przynajmniej obraz wyłania się z opublikowanego rok temu opracowania IPNu.

Najwyraźniej jednak dziennikarze Wprost dostrzegli drugie dno. Dla nich samych lepiej, aby okazało się, że mają twarde, nowe dowody. Bo rzucenia potwarzy na jednego z najbardziej niezłomnych Polaków wiele osób (w tym ja) może nie wytrzymać. Herberta wielokrotnie próbowano skompromitować – robiła to w szczególnie ohydny sposób Gazeta Wyborcza, która zerwanie przez poetę stosunków towarzyskich z Adamem Michnikiem tłumaczyła chorobą psychiczną. Czy i teraz jest przedmiotem jakiejś gry.

Ostatnimi czasy ujawniane jest wiele nazwisk tajnych współpracowników związanych z szeroko rozumianą prawicą (nie twierdze, że oskarżenie ich o agenturalność jest fałszywe). Tworzy to dość dziwaczny nastrój wobec lustracji i sprawia, że część zaplecza Prawa i Sprawiedliwości robi wszystko, by lustrację “zmiękczyć”. Czy wypuszczenie fałszywki na temat Herberta może być desperacką próbą zahamowania lustracji? Cóż, wiele osób twierdzi, iż Marek Król nieprzypadkowo zrezygnował z funkcji redaktora naczelnego Wprost (pozostając wydawcą) po tym, jak PiS zapowiedział lustracje szefów wszystkich pism.

Oczywiście wszystko to piszę pod wpływem bardzo silnych emocji i być może jestem w błędzie. Wierzę, że już wkrótce poznamy całą prawdę na temat Pana Cogito. Jeśli dziennikarze Wprost mają rację trzeba im będzie oddać honor. Ale jeśli mylą się lub kłamią to w moich oczach Wprost będzie skończone (a nawiasem mówiąc do tej pory czytałem ten tygodnik regularnie). Niech zwycięży prawda.

A ja dalej wierzę w niezłomność Pana Cogito.

Przesłanie Pana Cogito

Idź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu
po złote runo nicości twoją ostatnią nagrodę
idź wyprostowany wśród tych co na kolanach
wśród odwróconych plecami i obalonych w proch
ocalałeś nie po to aby żyć
masz mało czasu trzeba dać świadectwo
bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny
w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy
a Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze
ilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych
niech nie opuszcza ciebie twoja siostra Pogarda
dla szpiclów katów tchórzy – oni wygrają
pójdą na twój pogrzeb i z ulgą rzucą grudę
a kornik napisze twój uładzony życiorys
i nie przebaczaj zaiste nie w twojej mocy
przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie
strzeż się jednak dumy niepotrzebnej
oglądaj w lustrze swą błazeńską twarz
powtarzaj: zostałem powołany – czyż nie było lepszych
strzeż się oschłości serca kochaj źródło zaranne
ptaka o nieznanym imieniu dąb zimowy
światło na murze splendor nieba
one nie potrzebują twego ciepłego oddechu
są po to aby mówić: nikt cię nie pocieszy
czuwaj – kiedy światło na górach daje znak – wstań i idź
dopóki krew obraca w piersi twoją ciemną gwiazdę
powtarzaj stare zaklęcia ludzkości bajki i legendy
bo tak zdobędziesz dobro którego nie zdobędziesz
powtarzaj wielkie słowa powtarzaj je z uporem
jak ci co szli przez pustynię i ginęli w piasku
a nagrodzą cię za to tym co mają pod ręką
chłostą śmiechu zabójstwem na śmietniku
idź bo tylko tak będziesz przyjęty do grona zimnych czaszek
do grona twoich przodków: Gilgamesza Hektora Rolanda
obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów
Bądź wierny Idź

Nie ma sensu zaprzeczać – nie przepadam za telewizją państwową (w nowomowie – publiczną). Nie ze względu na to kto nią kieruje (to tylko w różnych okresach zwiększa lub zmniejsza niechęć), lecz ze względu na samo kuriozalne założenie, iż tym czego Polacy najbardziej potrzebują jest państwowa polityka kulturalna, ta – jak to świetnie określił Maleńczuk – słodka płukanka mózgowa. Więcej – uważam, że telewizja państwowa będąca folwarkiem polityków działa na niekorzyść kultury, zastępując mechanizmy rynkowe (które być może, jak twierdzi wielu zainteresowanych idealne nie są, ale przynajmniej obiektywne) mechanizmami koleżeńskimi i korupcyjnymi. Istnienie TVP i konieczność płacenia abonamentu odbiera szansę na powstanie ambitniejszej stacji prywatnej – w końcu na polu “misji” działa nieuczciwa, państwowa konkurencja.

A jednak dzieją się czasem rzeczy, które każą nieco przychylniejszym okiem spojrzeć na TVP. Skoro nie ma w Polsce woli politycznej do prywatyzacji choćby jednego kanału państwowej telewizji, to trzeba się cieszyć gdy TVP robi coś w miarę sensownego… A mam wrażenie, że właśnie robi.

“Trzy nowe programy kulturalne, w tym “Ring” Rafała Ziemkiewicza, przygotowało nowe kierownictwo Jedynki.

Rewolucją ma być nadawany o godz. 22.00 w piątek “Ring”, określany jako show kulturowy, prowadzony przez Rafała Ziemkiewicza. Ma on poruszać w formie pojedynku i starcia słownego ważne sprawy z pogranicza kultury i życia społecznego.

(…)

- Program, tak jak bywa na ringu, będzie miał wysoką temperaturę i może zaboleć. Zamierzamy bowiem łamać środowiskowe tabu, prezentować te obiegi kultury, które do tej pory były nieobecne w mediach. Rafał Ziemkiewicz będzie chciał dociec na przykład, dlaczego jedni twórcy są pomijani, a inni stawiani na piedestale. Dyskusję wzbogacimy zaskakującymi występami artystycznymi – mówi “Rz” Sawicka. – Nie zamierzamy zamykać się w getcie ludzi z wyższym wykształceniem. Zależy nam na zwiększeniu uczestnictwa Polaków w kulturze. Dlatego chcemy walczyć o tych widzów, którym nie odpowiadał dotychczasowy, hermetyczny język mówienia o sztuce. Oczywiście, nie może to oznaczać spadku jakości naszej oferty.”

źródło: www.wirtualnemedia.pl

Rafał Ziemkiewicz jest jednym z moich ulubionych pisarzy, a zarazem świetnym publicystą i komentatorem politycznym. Czy sprawdzi się również w nowej roli. Jeśli tak, to będziemy mieli pierwszy program kulturalny z prawdziwego zdarzenia.